Küçük Çiçekli Yakıotu (Epilobium parviflorum); çok yıllık 20–60 cm boylanabilen otsu bir bitki olup gövde dik ve dallanmış ince tüylerle kaplanmıştır. Yapraklar ince uzun olup 2-6x1–2 cm boyutlarında, üst tarafta daha fazla olmak üzere tüylü, alt kısımda yuvarlak ve sapsızdır; çiçekler pembe, taç yapraklar 5–8 mm boyutlarında olup çanak yapraklar taç yapraklardan 2/3 misli daha uzundur. Çiçeklenme yaz ve sonbahar aylarında olmaktadır. Stigma 4 lopludur ve kapsüller 5–7 cm uzunluğunda olmaktadır. Yakı otları nispeten sıcak, gölgeli bölgeleri ve besin maddesince zengin toprakları severler. Özellikle su kenarlarında ve rutubetli ormanlarda sık rastlanan bu bitki için en uygun toplanma zamanı çiçeklenme dönemidir. Batı, Orta Anadolu ve adalarda nadir olmasına rağmen yakıotu bütün Türkiye'de bulunmaktadır (Referans 6). Küçük Çiçekli Yakıotu, sap, yaprak ve çiçekleri tannidler, Beta-Sitosterin  şekerler ve flavonlar içermektedir. Kullanılması gereken türler arasında olan Küçük çiçekli yakıotu, çiçeklenmeye başladığı dönem olan Haziran-Temmuz aylarında toprak üstünde kalan kısmı kesilir. Bütün halindeki (sap) bitkiler demet yapılarak havadar ve gölgeli bir yerde asılarak kurumaya terk edilir. Demetler iyice kuruduktan sonra ince bir şekilde kıyılır. Hazırlanan bu materyal, hava almayacak şekilde kaplarda muhafaza edilir. Şifalı ve de zararsız olan yakıotu türlerini, küçük çiçekli  oluşu ve çiçek renklerinin ise kırmızımsı açık pembe veya beyazımsı oluşundan tanıyabilirsiniz. Şifalı türlerin, sap, yaprak ve çiçekleri olmak üzere (kökleri hariç) bitkinin tümü toplanılarak kullanılabilir. (Referans2)

Küçük Çiçekli Yakıotu; Prostat hastalıkların da (prostat iltihabı, prostat büyümesi) kullanılan etkin  bir bitki olarak tanınmıştır. Çok kısa zaman içinde, bütün Avrupa ülkelerinde ve daha birçok başka ülkelerde pek çok insana yardımcı olarak, hızla tanınmaya başlamıştır. Küçük çiçekli yakıotu ile hazırlanan çaylarla tedaviye başlanıldığında kişide sıkıntıların aksine bir gevşeme ve rahatlık görülür. Bu etki ile geceleri çok sık olan tuvalete gitme ihtiyacında bir azalma olduğu belirgin bir şekilde kendini gösterir. İdrar kesesi hastalıklarına karşı çay kürü etkili olarak kullanılabilmektedir.  Prostat ameliyatı yapılmışsa, operasyon sonrası ortaya çıkan yanmalara veya meydana gelebilecek daha başka rahatsızlıklara karşı da yakıotu tavsiye edilmektedir. Mesane, prostat, döl yatağı kanseri ve  böbrek hastalıklarında çay tedavisi olumlu sonuçlar verebilmektedir (Referans1).  Bu hastalıklarda, tıbbi tedavinin yanı sıra küçük çiçekli yakıotu çayının, iyileşmeyi destekleyebilecek bir kür olarak kullanılmasında bir sakınca yoktur. (Referans2). Küçük çiçekli yakıotu özellikle Orta Avrupa’da halk sağlığında prostat  rahatsızlıklarının giderilmesinde yıllardır kullanılmaktadır. İyi huylu prostat büyümesi hastalığı (Benign Prostatic Hyperplasia-BPH) özellikle 40 yaş üzerindeki erkeklerde görülmektedir. Bu yaş grubunda hastalığın görülme sıklığı yaklaşık %8 olmakta, sonraki yaşlarda ise oran % 90’lara kadar çıkmaktadır.
Yakı otları (Epilobium parviflorum) flavorglycosid’ler ile özellikle kaempferol, quercetin ve myricetin türevleri içermektedir. Yakı otlarında ayrıca b-sitosterol , sitosterol’un değişik esterleri ve sitosterol glucoside’ler (ki bunlar bitkisel sterollerdir) ile gallic asit türevleri ve ellagitanin’ler de bulunmaktadır. Beta-sitosterollerin gerek tek başlarına ve gerekse diğer bitkisel sterollerle birlikte iyi huylu prostat büyümesi oluşumunu engelledikleri gibi kandaki kolesterol düzeyini kolestreolün emilimine engel olarak düşürdükleri de bilinmektedir. Ellagitanin’ler Epilobium türlerinin ham bitki özütünde en fazla % 14 kadar bulunabilmektedir. Yakı otlarında bulunan bu macrocyclic ellagitanin’lerden oenothein A ile oenothein B iyi huylu prostat büyümesinin (BPH) oluşumunda anahtar rol oynayan 5-alpha-reductase ve aromatase enzimlerinin aktivitesini engeller, yani iyi huylu prostat büyümesine engel olurlar. 5-alpha-reductase erkeklerde testesteronu daha etkili (güçlü) bir form olan dihydrotestosterone’a (DHT), aromatase da testesteronu östrojene dönüştürüp prostat epitelyum ve stroma doku hücrelerinin aşırı bölünmelerine yol açarak prostat büyümelerine sebep olmaktadır. Oenothein B aynı zamanda antiviral ve antitümör etkilere de sahip bulunmaktadır. Ayrıca yakı otundaki bu maddeler idrar yaparken duyulan ağrı, idrar yapma sıklı, idrar gelmede gecikme ve idrar kanalı (üretra) ağrıları ve bunlarla birlikte olan kanda beyaz kan hücrelerinin artması gibi belirtileri de azaltmaktadır. Her ne kadar piyasada ticari olarak satılan sentetik 5-alpha-reductase ve aromatase enzim inhibitörleri olsa da bunların libidoda (cinsel istek) azalma, ikdidarsızlık, ejakulat hacminde azalma gibi yan etkilerinin olduğu bilinmektedir. Yakıotu Çayı erkeklerde prostat büyümesine karşı kullanımının yanı sıra kadınlarda üriner (boşaltım) sistemi enfeksiyonlarına karşı da kullanılabilmektedir. İdrar zorluğu çekip sadece idrarı damlayarak gelenlerde belli bir süre (15–20 gün) içildiği zaman tamamen iyileşme görülebilmektedir. Yine yatak ıslatanlarda ve idrarını tutamayanlara da iyi geldiği gözlenmiştir. Ayrıca tıbbi tedavinin yanında idrar torbası (mesane) kanserine yardımcı olarak kullanılması önerilmektedir (Referans 6).


Uyarı: Küçük Çiçekli Yakıotu ile yapılan 2 haftalık kürden sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Ara vermeksizin uygulanan tedavi yöntemlerinde bazı kişilerde kabızlık görülebilmektedir. Başkaca bilinen bir yan etkisi yoktur.

Kullanım Biçimleri:

Çay Hazırlamak:  Bir tatlı kaşığı küçük çiçekli yakıotu, 1 su bardağı kaynar su ile haşlanır (demlenir). Su bardağının ağzı kapatılarak yaklaşık 10 dakika demlenmeye bırakılır, bu süre sonunda süzülür. Yeni demlenmiş çay, sabah aç karnına ve akşam yemeğinden yarım saat önce olmak üzere yalnızca günde 2 defa 1’ er bardak hazırlanarak içilir. Hastalığın tamamen iyileşebilmesi için, bu çayı uzun bir süre içmek gerekebilir. Tavsiye edilen kür süresi 2 haftadır. 2 haftalık kürden sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Yakıotu genellikle ısırganotu ile eşit oranda karıştırılarak kullanılmaktadır.

Sayfa Başı

Doğal Ürünler

Şifalı Bitkilerin Kullanım Biçimleri

Şifalı Bitkilerin Toplanmaları

Referanslar:

1-"Gesundheit aus der Apotheke Gottes" "Tanrı'nın Eczanesinden Sağlık", Maria Treben 

2-"Bir Yudum Sağlık",N.Eröztürk,Anahtar Yayınları,İstanbul,2000

3-Türkiye'de Bitkilerle Tedavi, Prof.Dr. Turhan Baytop, I.U Eczacılık Fak.

4-"Şifalı Bitkiler",Dr.A.Asımgil,Timaş,İstanbul,1999

5- http://www.saracoglu.at/bolum.php?name=bitki&kid=37

6- "Yabancı Otlarla Sağlıklı Yaşam", Prof.Dr. Zeki Özer, K.Çiçekli Yakıotu, G.O.P Üniv.Tokat

Küçük Çiçekli Yakıotu türleri ile karıştırılması olanaksız olan iki tür yakıotu insanlara zararlıdır. Toplanmamaları ve  kullanılmamaları gerekir. Zararlı olanlar; Sert tüylü veya Uzun tüylü yakıotu (E. hirsitum) ve Orman yakıotu (E. angustifolium) dur. Bu iki türü ayırt edici özellik, çiçekleri ilk açtığında başparmağınız büyüklüğünde ve renginin erguvan oluşudur. Sert tüylü veya Uzun tüylü yakıotu (E. hirsitum) sığ ve durgun suların içinde yada kenarlarında, 140-160 cm. kadar boylanabilen gruplar halinde yetişirler. Gövde ve yaprakları etli görünümde, yaprakların alt tarafları hafif tüylü dür. Orman yakıotu (E. angustifolium) da aynı boya erişebilen ve özellikle adından da anlaşılacağı üzere ormanların ağaçsız kesimleri ile orman bölgelerinin kıyılarında yetişir. Sert tüylü yakıotu' nda olduğu gibi erguvan rengindeki büyük çiçekleri, üçgen şeklinde uzun salkımlar halinde, kırmızıya benzer gövdenin uç kısmında açarlar. Orman yakıotu (E. angustifolium) türüne çok fazla rastlanmaktadır. Bu iki tür hiçbir zaman hastalıkların tedavisinde kullanılmazlar (Referans 2-5).

                     Son Güncelleme: 02-03-2010