|
| |  Yakıotu (Epilobium
sp); pek çok çeşitleri bulunan (yaklaşık 40) çok yıllık bir
bitkidir. Bu çeşitlerden faydalı olanları şunlardır: Pembe Yakıotu (Epilobium
roseum), Küçük Çiçekli Yakıotu (Epilobium
parviflorum), Dağ Yakıotu (Epilobium montana),
Koyu Yeşil Yakıotu (Epilobium opcurum), Kama
Yapraklı Yakıotu (Epilobium lanseolatum), Tepe
Yakıotu (Epilobium collinum), Bataklık Yakıotu (Epilobium
palustre), Çakıl Yakıotu (Epilobium fleisheri)
ve Alp Yakıotu (Epilobium anagallidifolium) faydalı
olan cinstendir. Şifa verici özellikleri olan yakıotları, kırmızı beyaz
ve uçuk pembe çiçeklerinden ötürü diğerlerinden ayrılırlar. Saplarından
çıkan tohum borularının ucunda çiçekleri açar, daha sonra bu borular açılır
ve küçük tohumların aralarına gömüldüğü beyaz ipeksi tüyler çıkar.
(Referans-1) Yakı otları nispeten sıcak, gölgeli bölgeleri ve besin maddesince zengin toprakları severler. Özellikle su kenarlarında ve
rutubetli ormanlarda sık rastlanan bu bitki için en uygun toplanma zamanı çiçeklenme dönemidir. Batı, Orta Anadolu ve adalarda nadir olmasına rağmen yakıotu bütün Türkiye'de bulunmaktadır
(Referans 6). Yakıotunun, sap, yaprak ve çiçekleri tannidler,
Beta-Sitosterin şekerler ve
flavonlar
içermektedir. Bütün halindeki bitki (sap, yapraklar ve çiçekler) demet yapılarak
havadar ve gölgeli bir yerde asılarak kurumaya terk edilir. Demetler iyice
kuruduktan sonra ince bir şekilde kıyılır. Hazırlanan bu materyal, hava
almayacak şekilde kaplarda muhafaza edilir. Şifalı ve de zararsız olan yakıotu türlerini, küçük çiçekli
oluşu ve
çiçek renklerinin ise kırmızımsı açık pembe veya beyazımsı oluşundan
tanıyabilirsiniz. Şifalı türlerin, sap, yaprak ve çiçekleri olmak üzere
(kökleri hariç) bitkinin tümü toplanılarak kullanılabilir. (Referans-2)
 Yakıotu; Prostat
hastalıkların da (prostat iltihabı,
prostat büyümesi) kullanılan etkin bir
bitki olarak tanınmıştır. Çok kısa
zaman içinde, bütün Avrupa ülkelerinde ve daha birçok başka ülkelerde pek
çok insana yardımcı olarak, hızla tanınmaya başlamıştır. yakıotu ile hazırlanan çaylarla
tedaviye başlanıldığında kişide sıkıntıların aksine bir gevşeme ve
rahatlık görülür. Bu etki ile geceleri çok sık olan tuvalete gitme
ihtiyacında bir azalma olduğu belirgin bir şekilde kendini gösterir. İdrar
kesesi hastalıklarına karşı çay
kürü etkili olarak kullanılabilmektedir. Prostat
ameliyatı yapılmışsa, operasyon
sonrası ortaya çıkan yanmalara veya meydana gelebilecek daha başka rahatsızlıklara
karşı da yakıotu tavsiye edilmektedir. Mesane,
prostat, döl yatağı
kanseri ve böbrek hastalıklarında
çay tedavisi olumlu
sonuçlar verebilmektedir (Referans1).
Bu hastalıklarda, tıbbi tedavinin yanı sıra yakıotu çayının,
iyileşmeyi destekleyebilecek bir kür olarak kullanılmasında bir sakınca
yoktur. (Referans2). Yakıotu özellikle Orta Avrupa’da halk sağlığında prostat
rahatsızlıklarının giderilmesinde yıllardır kullanılmaktadır. İyi huylu prostat büyümesi hastalığı
(Benign Prostatic Hyperplasia-BPH) özellikle 40 yaş üzerindeki erkeklerde görülmektedir. Bu yaş grubunda hastalığın görülme sıklığı yaklaşık %8 olmakta,
sonraki yaşlarda ise oran % 90’lara kadar çıkmaktadır.
Yakı otları (Epilobium sp.) flavorglycosid’ler ile özellikle
kaempferol, quercetin ve
myricetin türevleri içermektedir. Yakı otlarında ayrıca
b-sitosterol , sitosterol’un değişik esterleri ve
sitosterol glucoside’ler (ki bunlar bitkisel sterollerdir) ile
gallic asit türevleri ve ellagitanin’ler de bulunmaktadır. Beta-sitosterollerin gerek tek başlarına ve gerekse diğer bitkisel sterollerle birlikte
iyi huylu prostat büyümesi oluşumunu engelledikleri gibi kandaki kolesterol düzeyini kolestreolün emilimine engel olarak düşürdükleri de bilinmektedir.
Ellagitanin’ler Epilobium türlerinin ham bitki özütünde en fazla % 14 kadar bulunabilmektedir. Yakı otlarında bulunan bu
macrocyclic ellagitanin’lerden oenothein A ile
oenothein B iyi huylu prostat büyümesinin
(BPH) oluşumunda anahtar rol oynayan 5-alpha-reductase ve aromatase enzimlerinin aktivitesini engeller, yani iyi huylu prostat büyümesine engel olurlar.
5-alpha-reductase erkeklerde testesteronu daha etkili (güçlü) bir form olan
dihydrotestosterone’a (DHT), aromatase da testesteronu östrojene dönüştürüp prostat epitelyum ve stroma doku hücrelerinin aşırı bölünmelerine yol açarak prostat büyümelerine sebep olmaktadır. Oenothein B aynı zamanda
antiviral ve antitümör etkilere de sahip bulunmaktadır. Ayrıca yakı otundaki bu maddeler
idrar yaparken duyulan ağrı, idrar yapma sıklı,
idrar gelmede gecikme ve idrar kanalı (üretra) ağrıları ve bunlarla birlikte olan kanda beyaz kan hücrelerinin artması gibi belirtileri de azaltmaktadır. Her ne kadar piyasada ticari olarak satılan sentetik 5-alpha-reductase ve aromatase enzim inhibitörleri olsa da bunların libidoda
(cinsel istek) azalma, ikdidarsızlık, ejakulat hacminde azalma gibi yan etkilerinin olduğu bilinmektedir.
Yakıotu Çayı erkeklerde prostat büyümesine karşı kullanımının yanı sıra
kadınlarda üriner (boşaltım) sistemi enfeksiyonlarına karşı da kullanılabilmektedir. İdrar zorluğu çekip sadece idrarı damlayarak gelenlerde belli bir süre (15–20 gün) içildiği zaman tamamen iyileşme görülebilmektedir. Yine yatak ıslatanlarda ve idrarını tutamayanlara da iyi geldiği gözlenmiştir. Ayrıca tıbbi tedavinin yanında idrar torbası
(mesane) kanserine yardımcı olarak kullanılması önerilmektedir
(Referans 6).
Uyarı: Yakıotu
ile yapılan 2 haftalık kürden sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Ara
vermeksizin uygulanan tedavi yöntemlerinde bazı kişilerde kabızlık görülebilmektedir.
Başkaca bilinen bir yan etkisi yoktur.
Kullanım
Biçimleri:
Çay Hazırlamak:
Bir tatlı kaşığı yakıotu,
1 su bardağı kaynar su ile haşlanır (demlenir). Su bardağının ağzı
kapatılarak yaklaşık 10 dakika demlenmeye bırakılır, bu süre sonunda
süzülür. Yeni demlenmiş çay, sabah aç karnına ve akşam yemeğinden
yarım saat önce olmak üzere yalnızca günde 2 defa 1’ er bardak hazırlanarak
içilir. Tavsiye edilen kür
süresi 2 haftadır. 2 haftalık kürden
sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Yakıotu genellikle ısırganotu ile eşit
oranda karıştırılarak kullanılmaktadır.
Fiyatlara %8 KDV
ve Posta/kargo ücretleri dahildir.
Sayfa
Başı
Doğal
Ürünler
Şifalı
Bitkilerin Kullanım Biçimleri
Şifalı
Bitkilerin Toplanmaları
Referanslar:
1-"Gesundheit aus der Apotheke Gottes" "Tanrı'nın
Eczanesinden Sağlık", Maria Treben
2-"Bir
Yudum Sağlık",N.Eröztürk,Anahtar Yayınları,İstanbul,2000
3-Türkiye'de
Bitkilerle Tedavi, Prof.Dr. Turhan Baytop, I.U Eczacılık Fak.
4-"Şifalı
Bitkiler",Dr.A.Asımgil,Timaş,İstanbul,1999
5-
http://www.saracoglu.at/bolum.php?name=bitki&kid=37
6-
"Yabancı
Otlarla Sağlıklı Yaşam", Prof.Dr. Zeki Özer, K.Çiçekli Yakıotu,
G.O.P Üniv.Tokat
|