|
| |  Küçük
Çiçekli Yakıotu (Epilobium
parviflorum); çok yıllık 20–60 cm boylanabilen otsu bir bitki olup gövde dik ve dallanmış ince tüylerle kaplanmıştır.
Yapraklar ince uzun olup 2-6x1–2 cm boyutlarında, üst tarafta daha fazla olmak üzere tüylü, alt kısımda yuvarlak ve sapsızdır; çiçekler pembe, taç yapraklar 5–8 mm boyutlarında olup çanak yapraklar taç yapraklardan 2/3 misli daha uzundur. Çiçeklenme yaz ve sonbahar aylarında olmaktadır. Stigma 4 lopludur ve kapsüller 5–7 cm uzunluğunda olmaktadır. Yakı otları nispeten sıcak, gölgeli bölgeleri ve besin maddesince zengin toprakları severler. Özellikle su kenarlarında ve
rutubetli ormanlarda sık rastlanan bu bitki için en uygun toplanma zamanı çiçeklenme dönemidir. Batı, Orta Anadolu ve adalarda nadir olmasına rağmen yakıotu bütün Türkiye'de bulunmaktadır
(Referans 6). Küçük
Çiçekli Yakıotu, sap, yaprak ve çiçekleri tannidler,
Beta-Sitosterin şekerler ve
flavonlar
içermektedir. Kullanılması gereken türler
arasında olan Küçük çiçekli yakıotu,
çiçeklenmeye başladığı dönem olan Haziran-Temmuz aylarında toprak
üstünde kalan kısmı kesilir. Bütün halindeki (sap) bitkiler demet yapılarak
havadar ve gölgeli bir yerde asılarak kurumaya terk edilir. Demetler iyice
kuruduktan sonra ince bir şekilde kıyılır. Hazırlanan bu materyal, hava
almayacak şekilde kaplarda muhafaza edilir. Şifalı ve de zararsız olan yakıotu türlerini, küçük çiçekli
oluşu ve
çiçek renklerinin ise kırmızımsı açık pembe veya beyazımsı oluşundan
tanıyabilirsiniz. Şifalı türlerin, sap, yaprak ve çiçekleri olmak üzere
(kökleri hariç) bitkinin tümü toplanılarak kullanılabilir. (Referans2)
 Küçük
Çiçekli Yakıotu; Prostat
hastalıkların da (prostat iltihabı,
prostat büyümesi) kullanılan etkin bir
bitki olarak tanınmıştır. Çok kısa
zaman içinde, bütün Avrupa ülkelerinde ve daha birçok başka ülkelerde pek
çok insana yardımcı olarak, hızla tanınmaya başlamıştır. Küçük
çiçekli yakıotu ile hazırlanan çaylarla
tedaviye başlanıldığında kişide sıkıntıların aksine bir gevşeme ve
rahatlık görülür. Bu etki ile geceleri çok sık olan tuvalete gitme
ihtiyacında bir azalma olduğu belirgin bir şekilde kendini gösterir. İdrar
kesesi hastalıklarına karşı çay
kürü etkili olarak kullanılabilmektedir. Prostat
ameliyatı yapılmışsa, operasyon
sonrası ortaya çıkan yanmalara veya meydana gelebilecek daha başka rahatsızlıklara
karşı da yakıotu tavsiye edilmektedir. Mesane,
prostat, döl yatağı
kanseri ve böbrek hastalıklarında
çay tedavisi olumlu
sonuçlar verebilmektedir (Referans1).
Bu hastalıklarda, tıbbi tedavinin yanı sıra küçük
çiçekli yakıotu çayının,
iyileşmeyi destekleyebilecek bir kür olarak kullanılmasında bir sakınca
yoktur. (Referans2). Küçük çiçekli yakıotu özellikle Orta Avrupa’da halk sağlığında prostat
rahatsızlıklarının giderilmesinde yıllardır kullanılmaktadır. İyi huylu prostat büyümesi hastalığı
(Benign Prostatic Hyperplasia-BPH) özellikle 40 yaş üzerindeki erkeklerde görülmektedir. Bu yaş grubunda hastalığın görülme sıklığı yaklaşık %8 olmakta,
sonraki yaşlarda ise oran % 90’lara kadar çıkmaktadır.
Yakı otları (Epilobium parviflorum) flavorglycosid’ler ile özellikle
kaempferol, quercetin ve
myricetin türevleri içermektedir. Yakı otlarında ayrıca
b-sitosterol , sitosterol’un değişik esterleri ve
sitosterol glucoside’ler (ki bunlar bitkisel sterollerdir) ile
gallic asit türevleri ve ellagitanin’ler de bulunmaktadır. Beta-sitosterollerin gerek tek başlarına ve gerekse diğer bitkisel sterollerle birlikte
iyi huylu prostat büyümesi oluşumunu engelledikleri gibi kandaki kolesterol düzeyini kolestreolün emilimine engel olarak düşürdükleri de bilinmektedir.
Ellagitanin’ler Epilobium türlerinin ham bitki özütünde en fazla % 14 kadar bulunabilmektedir. Yakı otlarında bulunan bu
macrocyclic ellagitanin’lerden oenothein A ile
oenothein B iyi huylu prostat büyümesinin
(BPH) oluşumunda anahtar rol oynayan 5-alpha-reductase ve aromatase enzimlerinin aktivitesini engeller, yani iyi huylu prostat büyümesine engel olurlar.
5-alpha-reductase erkeklerde testesteronu daha etkili (güçlü) bir form olan
dihydrotestosterone’a (DHT), aromatase da testesteronu östrojene dönüştürüp prostat epitelyum ve stroma doku hücrelerinin aşırı bölünmelerine yol açarak prostat büyümelerine sebep olmaktadır. Oenothein B aynı zamanda
antiviral ve antitümör etkilere de sahip bulunmaktadır. Ayrıca yakı otundaki bu maddeler
idrar yaparken duyulan ağrı, idrar yapma sıklı,
idrar gelmede gecikme ve idrar kanalı (üretra) ağrıları ve bunlarla birlikte olan kanda beyaz kan hücrelerinin artması gibi belirtileri de azaltmaktadır. Her ne kadar piyasada ticari olarak satılan sentetik 5-alpha-reductase ve aromatase enzim inhibitörleri olsa da bunların libidoda
(cinsel istek) azalma, ikdidarsızlık, ejakulat hacminde azalma gibi yan etkilerinin olduğu bilinmektedir.
Yakıotu Çayı erkeklerde prostat büyümesine karşı kullanımının yanı sıra
kadınlarda üriner (boşaltım) sistemi enfeksiyonlarına karşı da kullanılabilmektedir. İdrar zorluğu çekip sadece idrarı damlayarak gelenlerde belli bir süre (15–20 gün) içildiği zaman tamamen iyileşme görülebilmektedir. Yine yatak ıslatanlarda ve idrarını tutamayanlara da iyi geldiği gözlenmiştir. Ayrıca tıbbi tedavinin yanında idrar torbası
(mesane) kanserine yardımcı olarak kullanılması önerilmektedir
(Referans 6).
Uyarı: Küçük Çiçekli Yakıotu
ile yapılan 2 haftalık kürden sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Ara
vermeksizin uygulanan tedavi yöntemlerinde bazı kişilerde kabızlık görülebilmektedir.
Başkaca bilinen bir yan etkisi yoktur.
Kullanım
Biçimleri:
Çay Hazırlamak:
Bir tatlı kaşığı küçük çiçekli yakıotu,
1 su bardağı kaynar su ile haşlanır (demlenir). Su bardağının ağzı
kapatılarak yaklaşık 10 dakika demlenmeye bırakılır, bu süre sonunda
süzülür. Yeni demlenmiş çay, sabah aç karnına ve akşam yemeğinden
yarım saat önce olmak üzere yalnızca günde 2 defa 1’ er bardak hazırlanarak
içilir. Hastalığın tamamen iyileşebilmesi için, bu çayı uzun bir süre
içmek gerekebilir. Tavsiye edilen kür
süresi 2 haftadır. 2 haftalık kürden
sonra 2-3 gün ara vermek gerekmektedir. Yakıotu genellikle ısırganotu ile eşit
oranda karıştırılarak kullanılmaktadır.
Fiyatlara %8 KDV
ve Posta/kargo ücretleri dahildir.
Sayfa
Başı
Doğal
Ürünler
Şifalı
Bitkilerin Kullanım Biçimleri
Şifalı
Bitkilerin Toplanmaları
Referanslar:
1-"Gesundheit aus der Apotheke Gottes" "Tanrı'nın
Eczanesinden Sağlık", Maria Treben
2-"Bir
Yudum Sağlık",N.Eröztürk,Anahtar Yayınları,İstanbul,2000
3-Türkiye'de
Bitkilerle Tedavi, Prof.Dr. Turhan Baytop, I.U Eczacılık Fak.
4-"Şifalı
Bitkiler",Dr.A.Asımgil,Timaş,İstanbul,1999
5-
http://www.saracoglu.at/bolum.php?name=bitki&kid=37
6-
"Yabancı
Otlarla Sağlıklı Yaşam", Prof.Dr. Zeki Özer, K.Çiçekli Yakıotu,
G.O.P Üniv.Tokat
 Küçük
Çiçekli Yakıotu türleri ile karıştırılması
olanaksız olan iki tür yakıotu insanlara
zararlıdır. Toplanmamaları
ve kullanılmamaları
gerekir. Zararlı olanlar;
Sert tüylü veya Uzun tüylü yakıotu
(E. hirsitum)
ve Orman yakıotu
(E. angustifolium)
dur. Bu iki türü ayırt edici özellik, çiçekleri ilk açtığında
başparmağınız büyüklüğünde ve renginin erguvan oluşudur. Sert
tüylü veya Uzun tüylü yakıotu
(E. hirsitum)
sığ ve durgun suların içinde yada kenarlarında, 140-160 cm. kadar
boylanabilen gruplar halinde yetişirler. Gövde ve yaprakları etli görünümde,
yaprakların alt tarafları hafif tüylü dür. Orman
yakıotu (E.
angustifolium) da aynı boya erişebilen
ve özellikle adından da anlaşılacağı üzere ormanların ağaçsız
kesimleri ile orman bölgelerinin kıyılarında yetişir. Sert
tüylü yakıotu' nda olduğu gibi erguvan rengindeki büyük çiçekleri,
üçgen şeklinde uzun salkımlar halinde, kırmızıya benzer gövdenin uç kısmında
açarlar. Orman yakıotu
(E. angustifolium)
türüne çok fazla rastlanmaktadır. Bu iki tür hiçbir zaman hastalıkların
tedavisinde kullanılmazlar (Referans 2-5).
|