Uyuz otu: (Skabiose / Scabieuse / Scabious
/ Scabiosa / Scabiosa maritima) Haziran-ekim aylari arasinda,
eflâtun, mavimsi veya beyaz renkli çiçekler açan, 50-100 cm boylarinda, dallanmis, bir
veya çok yillik otsu bitki. Çiçekler, sivri uçlu mizrak seklinde yaprakçiklarla
örtülü, yarim küre seklinde bir arada toplanarak, basçik seklinde çiçek durumlari
meydana getirirler.
Türkiye’de yetistigi yerler:
Marmara bölgesi.
Kullanildigi yerler: Süs bitkisi olarak
da yetistirilmektedir. Tipta kan temizleyici, terletici, yara iyi edici olarak kullanilir.
Üvez: (Spierling / Sperberbaum /
Cormier / Sorber domestique / Service-tree / Sorbus domestica) 5-10
m yüksekliginde, Mayis-Haziran ayinda beyaz renkli çiçekler açan ve kisin yapragini
döken agaçlar. Yapraklari 7-11 çift yaprakçiga parçalanmislardir. Meyveleri 10-20 mm
çapinda, küre veya armut seklinde, yesilimsi sari veya kirmizimsi-esmer renkli olup,
buruk lezzettedir. Türkiye’de 11 kadar üvez türü bulunur. Sarbus aucuparia türü
kus üvezi olarak bilinir ve Kuzey Anadolu’da yaygindir. Sorbus domestica türü
(üvez) Karadeniz bölgesinde tabiî olarak yayilis gösterdigi gibi meyveleri için
birçok bölgede yetistirilir.
Türkiye’de yetistigi yerler:
Marmara ve Karadeniz bölgesi.
Kullanildigi yerler: Meyveleri
parasorbinik asit, malik asit, sekerler (sorbos) sorbitanik asit, pectin karotensid ve
vitamin C ihtivâ eder. Özellikle bir seker olan sorbos seker hastalari rejimi için iyi
bir tatlandiricidir. Meyveleri ve yapraklari kabiz edicidir. Yine meyveleri idrar
söktürücü, kadinlarda âdetleri kolaylastirici etkilere sâhiptir. Meyveler C
vitaminince zengindir. Onlardan surup ve ekstraktlari hazirlanir. Yapraklarinin %
5’lik çayi seker hastaligina karsi kan sekerini düsürücü olarak
kullanilmaktadir. Zararsizdir.
Üzerlik
otu: (Syrische
/ Steppenraute / Hermale / Harmel / Harmal / Peganum harmala / Nazarotu / Peganum /
African rue) Mayis-Agustos aylari arasinda yesilimsi-beyaz renkli
çiçekler açan, 30-50 cm boyunda, çok yillik otsu bir step bitkisi. Daha çok kumluk ve
taslik yerlerde, mezarliklarda görülür. Gövdeleri yatik ve otsudur. Yapraklar çok
parçalidir. Çiçekler uzun sapli ve tek tek bulunur. Meyveleri çok tohumlu, toparlak
sekilde bir kapsüldür. Tohumlari kirmizimsi kahverengidir.
Türkiye’de yetistigi yerler:
Orta Anadolu.
Kullanildigi yerler: Çogunlukla tohumlari
kullanilir. Tohumlarinda hamin, harmalin, peganin gibi alkaloitler vardir. Kurt
düsürücü ve narkotikdir. Halk arasinda ekzama, basura karsi ve tütsü olarak
kullanilir.
Üzüm: (Trauben / Raisin / Grapes / Ineb ) Asmanin meyvelerine
verilen isim. Üzümler genellikle asmada yetistirilir. Hemen hemen her toprakta yetisir.
Fakat bakimi zordur. Aksi halde külleme vs. gibi hastaliklar olur. Verim ve kalite
düser. Üzümün sekli, rengi ve büyüklügü çesitlerine göre degisir. Çekirdekli
veya çekirdeksiz cinsleri vardir. Olgun üzüm meyveleri yesil, sari veya mor renklerde
olabilir. Memleketimizde üzüm çesitlerinin basinda razaki, çavus, kürt, müsküle,
misket, keçi memesi, çekirdeksiz, yapincak gelir. Bilhassa Trakya, Marmara ve Ege
bölgeleri üzüm yetistiriciligi bakimindan oldukça önemlidir. Güneydogu Anadolu (G.
Antep) bölgesinde de üzüm yetistiriciligi çok ileridir. Dogu Anadolu bölgesinde
(Elazig, Erzincan, Igdir) iyi cins üzümler yetistirilmektedir.
Kullanildigi yerler: Üzüm iyi bir
gida maddesidir. Üzüm, sekerler, organik asitler, B ve C vitaminleri, tanen tasir.
Tipta idrar arttirici, sindirim kolaylastirici, müshil ve kuvvet verici olarak
kullanilir. Hamilelerin bulantilarini önler. Kabizligi giderir. Kalbi kuvvetlendirir.
Kanı temizler. Sismanlikta faydalidir. Cildi güzellestirir. Mide ülseri, gastrit,
karaciger, dalak hastaliklari, romatizma ve mafsal iltihaplarinda faydalidir. Tâze
üzümün sikilmasiyla elde edilen usareye sira denir. Kuvvet verici ve gidâ olarak
kullanilir. Siranin isitilarak koyulastirilmasiyla pekmez, bunun da yogunlastirilmasiyla
bulama elde edilir.
